Wat is een IPO?

IPO staat voor Initial Public Offering: de eerste keer dat een bedrijf zijn aandelen aan het publiek aanbiedt en een beursnotering krijgt. Vanaf dat moment kun je het aandeel via een gewone broker kopen en verkopen. In dit artikel leggen we feitelijk uit hoe een IPO verloopt en waar je als belegger op kunt letten.

Van privaat naar beursgenoteerd

Voor een IPO is een bedrijf privaat: de aandelen zijn in handen van oprichters, medewerkers en een beperkte groep investeerders, en worden niet vrij verhandeld. Met een beursgang wordt een deel van die aandelen openbaar verhandelbaar. Redenen voor een IPO zijn onder meer het ophalen van kapitaal, het bieden van een uitstapmogelijkheid aan vroege investeerders en het vergroten van bekendheid.

Veel AI-labs, zoals OpenAI en Anthropic, zijn nog privaat. Daarom kun je er (nog) geen aandeel van kopen. Lees hierover OpenAI aandeel kopen: kan dat al? en Anthropic beursgang: wat weten we?. Aankomende beursgangen volg je via de AI-IPO-monitor.

Hoe verloopt een IPO?

1. Voorbereiding

Het bedrijf stelt samen met banken (de begeleiders) zijn cijfers op orde en bereidt de documentatie voor. Soms gebeurt een eerste indiening vertrouwelijk.

2. Prospectus

Het bedrijf publiceert een prospectus (in de VS de zogeheten S-1). Daarin staan de cijfers, de strategie en uitgebreide risicofactoren. Dit document is de belangrijkste bron van objectieve informatie voor beleggers.

3. Bookbuilding en prijsstelling

Tijdens de roadshow peilen de begeleidende banken de interesse onder professionele beleggers. Op basis daarvan wordt een prijs of prijsvork vastgesteld. Particulieren kunnen meestal pas vanaf de eerste handelsdag instappen.

4. Beursdebuut

Op de eerste handelsdag begint de handel. De openingskoers kan flink afwijken van de introductieprijs, in beide richtingen.

5. Lock-up

Vaak geldt een lock-upperiode waarin insiders hun aandelen nog niet mogen verkopen. Wanneer die periode afloopt, kan er extra aanbod op de markt komen.

Waarom gaan bedrijven naar de beurs?

De redenen voor een beursgang lopen uiteen. Het ophalen van vers kapitaal is er één: het geld kan worden gebruikt voor groei, investeringen of het aflossen van schulden. Daarnaast biedt een IPO bestaande aandeelhouders (oprichters, medewerkers en vroege investeerders) de mogelijkheid om een deel van hun belang te verzilveren. Ook bekendheid en geloofwaardigheid spelen mee: een beursnotering vergroot de zichtbaarheid en kan het makkelijker maken talent aan te trekken of overnames te doen met eigen aandelen. Tegenover die voordelen staan verplichtingen: een beursgenoteerd bedrijf moet regelmatig en transparant rapporteren en staat onder voortdurende aandacht van beleggers en toezichthouders.

Waar kun je als belegger op letten?

• Lees de risicofactoren in het prospectus, niet alleen het positieve verhaal.
• Let op winstgevendheid en groei: is het bedrijf winstgevend, of investeert het nog zwaar?
• Bedenk dat de eerste dagen volatiel kunnen zijn: veel aandacht kan tot grote koersuitslagen leiden.
• Kijk naar de waardering: een hoge introductieprijs verhoogt het risico op teleurstelling.

Een IPO is geen garantie voor een goed rendement. Sommige nieuwkomers presteren sterk, andere stellen teleur. Doe altijd eigen onderzoek.

Veelgestelde vragen

Kan ik als particulier inschrijven op een IPO?

Soms wel, via bepaalde brokers, maar vaak kun je pas vanaf de eerste handelsdag kopen. De voorwaarden verschillen per beursgang en per broker.

Wat is een prospectus?

Een wettelijk verplicht document met de cijfers, strategie en risicofactoren van het bedrijf. Het is de belangrijkste objectieve informatiebron rond een IPO.

Is beleggen rond een IPO risicovol?

De eerste handelsperiode kan volatiel zijn en de waardering is soms hoog. Lees ook pre-IPO beleggen over de risico's van investeren vóór een beursgang.

Beleggen kent risico's; je kunt (een deel van) je inleg verliezen. Dit artikel is informatief en geen persoonlijk beleggingsadvies. Doe altijd je eigen onderzoek.